Wat is het verschil tussen maaien en mulchen?

Maaien en mulchen zijn twee fundamenteel verschillende manieren om je gazon te onderhouden. Bij maaien knip je het gras tot een uniforme hoogte en vang je het maaisel op of laat je het los liggen. Bij mulchen daarentegen wordt het gras extra fijn gesneden en bewust terug op het gazon verspreid, waar het afbreekt en voedingsstoffen teruggeeft aan de bodem.

Hoe werkt regulier maaien?

Regulier maaien richt zich op het kort houden van je gras voor een nette uitstraling. Je maait het gazon op een bepaalde hoogte en vangt het maaisel meestal op in een opvangbak. Sommige mensen laten het maaisel ook gewoon liggen, maar dan gaat het niet om het mulchprincipe waarbij de maaisels extra fijn worden gehakt. De meeste grasmaaiers zijn standaard ingericht op deze traditionele manier van werken.

Het grote voordeel van maaien met opvangbak is dat je direct ziet waar je geweest bent en dat het gazon er direct verzorgd uitziet. Het gras krijgt meer licht en lucht, wat de groei stimuleert. Je moet wel regelmatig de opvangbak legen en het maaisel ergens kwijt, wat extra handelingen met zich meebrengt.

Wat gebeurt er bij mulchen

Mulchen werkt volgens een ander principe. Een mulchmaaier heeft speciale messen die het gras niet één keer doorknippen, maar meerdere keren fijnhakken. Die hele fijne stukjes gras blijven op het gazon liggen en zakken tussen de grashalmen door naar de grond. Daar breken ze binnen een paar dagen af.

Tijdens dat afbraakproces komen voedingsstoffen vrij die direct weer door het gras worden opgenomen. Je krijgt daardoor een natuurlijke bemesting die de bodem gezonder maakt. Het organisch materiaal verbetert ook de vochthuishouding, omdat het water vasthoudt in plaats van dat het meteen wegzakt of verdampt. Dit betekent dat je minder hoeft te begieten, vooral tijdens droge periodes.

Welke uitrusting heb je nodig?

Voor regulier maaien kun je vrijwel elke grasmaaier gebruiken. Benzine grasmaaiers, accu grasmaaiers en elektrische modellen kunnen allemaal met een opvangbak werken.

Voor mulchen heb je specifieke voorzieningen nodig. Veel moderne machines hebben een 2-in-1 of 3-in-1 functie, waarbij je met een hendel of een speciale mulchplug kunt schakelen tussen maaien met opvangzak, zijuitworp en mulchen. De mulchfunctie sluit de uitworpopening af zodat het gras langer in de maaikast blijft circuleren. Daardoor wordt het steeds fijner gehakt voordat het naar beneden valt.

Bij machines die speciaal voor mulchen zijn ontworpen, is de maaikast vaak anders gevormd om een betere luchtstroom te creëren. Ook robot grasmaaiers werken volgens het mulchprincipe, omdat ze continue kleine stukjes gras afknippen die direct weer op het gazon vallen.

Wanneer kies je voor welke methode?

De keuze tussen maaien en mulchen hangt af van verschillende factoren. Mulchen werkt het beste wanneer het gras niet te lang is en de grond relatief droog. Als je wekelijks maait en er niet meer dan een derde van de graslengte afhaalt, kunnen de fijne maaisels gemakkelijk tussen het gras door zakken zonder een deken te vormen.

Bij lang of nat gras is regulier maaien met opvangzak vaak handiger. Te lange grasstukken blijven klonteren op het gazon liggen, wat kan leiden tot kale plekken doordat het onderliggende gras geen licht meer krijgt. Ook in het voorjaar, wanneer het gras hard groeit, kun je beter opvangen om te voorkomen dat er te veel materiaal op het gazon blijft liggen.

Veel tuinbezitters combineren beide methodes door in de zomer te mulchen wanneer de groei minder explosief is, en in het voorjaar het maaisel op te vangen. Dat geeft je de voordelen van beide systemen zonder de nadelen.

Effect op gazononderhoud

Mulchen vermindert het tuinonderhoud op verschillende manieren. Je hoeft geen opvangbak te legen en geen maaisel af te voeren, wat tijd scheelt. De natuurlijke bemesting door de afbrekende maaisels betekent dat je minder kunstmest nodig hebt. Onderzoek wijst uit dat mulchen tot 30 procent minder behoefte aan stikstofbemesting kan opleveren.

Wel vraagt mulchen om frequenter maaien. Waar je bij regulier maaien misschien één keer per tien dagen maait, is bij mulchen een ritme van één keer per week aan te raden. Dat voorkomt dat er te veel materiaal in één keer wordt teruggegeven.

Een ander aandachtspunt is de viltlaag. Bij mulchen wordt organisch materiaal toegevoegd, maar dit breekt normaal gesproken goed af. Als je bodem slecht doorlatend is of je maait te weinig, kan er toch een viltlaag ontstaan. Dan is het verstandig om af en toe te verticuteren om die laag te verwijderen en de bodem weer lucht te geven.

Milieu-impact van beide systemen

Vanuit milieuoogpunt scoort mulchen goed omdat het een gesloten kringloop creëert. De voedingsstoffen die het gras opneemt tijdens de groei komen via de maaisels weer terug in de bodem. Dat betekent minder kunstmest, wat de productie en het transport daarvan bespaart.

Ook de waterbesparing door betere vochtvasthoud in de bodem draagt bij aan duurzamer tuinonderhoud. In periodes van droogte kan het verschil oplopen tot 25 procent minder beregening bij gazons die worden gemulcht vergeleken met gazons waarbij het maaisel wordt afgevoerd.

Het afvoeren van maaisel betekent dat er groenafval ontstaat dat ergens verwerkt moet worden. Veel gemeentes composteren dit, wat op zich nuttig is, maar het vraagt wel transport en verwerking. Door te mulchen houd je die cyclus lokaal in je eigen tuin.