Hoe werkt een laser met ontvanger?

Een laser met ontvanger combineert een laserapparaat dat een lichtstraal projecteert met een detector die deze straal oppikt. De laser zendt een horizontale of verticale lijn uit, terwijl de ontvanger op een meetlat of ander referentiepunt wordt geplaatst om de laserstraal op te vangen. Zodra de detector de straal detecteert, geeft hij een signaal af dat aangeeft of de positie correct is of dat er bijstelling nodig is.

Waarom een ontvanger gebruiken bij lasermetingen?

Bij werk over grotere afstanden of in felle lichtomstandigheden wordt een laserstraal vaak moeilijk zichtbaar met het blote oog. Hier komt de ontvanger om de hoek kijken. Dit apparaat pikt de laserstraal op, ook wanneer je hem zelf niet kunt zien. De ontvangers geven via geluidssignalen en lampjes aan waar de straal zich bevindt ten opzichte van het apparaat zelf.

De meeste ontvangers hebben drie zones: een centrale zone die aangeeft dat je precies op niveau zit, en twee buitenzones die aangeven of je te hoog of te laag zit. Het geluid verandert van pitch naarmate je dichter bij het juiste niveau komt, wat het werk een stuk sneller maakt.

Hoe de laser en ontvanger samenwerken

De laser projecteert een continue straal over het werkgebied. Bij rotatielasers draait de kop 360 graden rond en creëert zo een horizontaal referentievlak. De ontvanger wordt op een meetlat bevestigd en scant dit vlak. Wanneer de draaiende laserstraal langs de detector strijkt, registreert de ontvanger dit en vertaalt het naar een positiesignaal.

Bij lijnlasers werkt het iets anders. Deze projecteren een statische lijn die zichtbaar blijft op het werkoppervlak. De ontvanger detecteert waar deze lijn zich bevindt ten opzichte van zijn eigen positie. Dit systeem wordt veel gebruikt bij binnenwerkzaamheden zoals het plaatsen van verlaagde plafonds of het uitzetten van wandafwerkingen.

Signalen en aflezen van de ontvanger

Moderne ontvangers werken met een combinatie van visuele en auditieve feedback. Op het display zie je meestal drie LED-lampjes of een digitale weergave. Het middelste lampje brandt wanneer je exact op niveau zit, de boven- en onderste lampjes geven aan in welke richting je moet bewegen. Tegelijkertijd produceert het apparaat een pieptoon die sneller wordt naarmate je het juiste niveau nadert.

Sommige ontvangers hebben ook een digitale aflezing die in millimeters aangeeft hoeveel je ernaast zit. Dit maakt het mogelijk om nog nauwkeuriger te werken, wat belangrijk is bij bijvoorbeeld het gieten van betonvloeren of het aanleggen van drainage met minimale hellingen.

Toepassingen in de praktijk

Het systeem van laser met ontvanger wordt ingezet bij werkzaamheden waar precisie over grotere afstanden vereist is. Denk aan het uitzetten van funderingen, waarbij je over tientallen meters een exact niveau moet aanhouden. Ook bij grondwerk en wegenbouw is deze combinatie niet weg te denken, omdat je hier vaak met afstanden van meer dan 100 meter werkt.

In de bouw wordt het duo gebruikt voor het nivelleren van betonvloeren, het plaatsen van kozijnen op dezelfde hoogte en het controleren of muren recht staan. Bij grondverzet helpt het graafmachinebestuurders om op de juiste diepte te blijven werken. De ontvanger kan namelijk direct op de graafmachinebak worden gemonteerd, waardoor de machinist continu feedback krijgt over zijn positie.

Bereik en nauwkeurigheid

Het werkbereik van een ontvanger ligt doorgaans tussen 50 en 500 meter, afhankelijk van het model en de omgevingscondities. Bij volle zon of stoffige omstandigheden neemt het effectieve bereik af, maar blijft de ontvanger wel functioneren waar je de laserstraal zelf allang niet meer ziet. De nauwkeurigheid ligt meestal tussen 1 en 3 millimeter, wat meer dan voldoende is voor de meeste bouw- en grondwerktoepassingen.

Voor wie meer meetapparatuur nodig heeft of werkt met verschillende soorten lasers, zijn er ook universele ontvangers die met meerdere laserfabrikaten compatibel zijn. Daarnaast kun je bij accessoires voor rotatielasers terecht voor klemmen, meetlatten en andere onderdelen die het werken met een ontvangersysteem vergemakkelijken.